ปากกาลดน้ำหนัก คืออะไร? ก่อนปักปากกาต้องรู้ ผลข้างเคียงและความเสี่ยง

“แค่ปัก ก็ผอมได้จริงไหม?” ช่วงที่ผ่านมา หากลองเปิดโซเชียลมีเดีย คงมีโอกาสได้เห็นคำว่า “ปักปากกา” ผ่านตากันบ้าง ตั้งแต่รีวิวน้ำหนักที่ลดลงอย่างรวดเร็ว ความหิวที่หายไป ไปจนถึงภาพ Before–After ที่ทำให้หลายคนเริ่มสนใจว่า นี่อาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับการลดน้ำหนักที่ง่ายกว่าวิธีเดิม ๆ

โดยเฉพาะคนที่เคยผ่านการลดน้ำหนักมาหลายรูปแบบ ทั้งคุมอาหาร ออกกำลังกาย ทำ IF หรือนับแคลอรี แต่สุดท้ายก็กลับมาหิวเหมือนเดิม หรือน้ำหนักขึ้นลงจนเริ่มรู้สึกเหนื่อยกับการพยายาม เมื่อมีตัวช่วยที่ดูเหมือนเพียงแค่ “ปักปากกา” แล้วช่วยให้หิวน้อยลง กินน้อยลง และน้ำหนักลดลงได้ จึงไม่แปลกที่ปากกาลดน้ำหนักจะกลายเป็นสิ่งที่หลายคนอยากลอง

แต่สิ่งที่เห็นบนโซเชียลอาจเป็นเพียงด้านหนึ่งเท่านั้น เพราะสิ่งที่เรียกกันติดปากว่า “ปากกาลดน้ำหนัก” ไม่ใช่อุปกรณ์เพื่อความงาม และไม่ใช่ทางลัดสำหรับทุกคนที่อยากผอม แต่เป็น “ยา” ที่มีข้อบ่งใช้ทางการแพทย์ มีผลต่อระบบต่าง ๆ ของร่างกาย และมีทั้งผลข้างเคียง ข้อควรระวัง รวมถึงความเสี่ยงหากนำมาใช้โดยไม่ได้รับการประเมินอย่างเหมาะสม

ปากกาลดน้ำหนัก คืออะไร ทำไมปักแล้วน้ำหนักถึงลด?

ชื่อ “ปากกาลดน้ำหนัก” อาจทำให้หลายคนคิดว่าเป็นอุปกรณ์ที่สร้างขึ้นมาเพื่อทำให้ผอมโดยเฉพาะ แต่ในความจริงสิ่งที่อยู่ภายในปากกาคือ “ยา” ซึ่งแต่ละชนิดมีข้อบ่งใช้ กลไก ขนาดยา และวิธีใช้แตกต่างกัน

ยาที่ได้รับความสนใจในปัจจุบันมีทั้งกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมน Incretin เช่น GLP-1 รวมถึงยาบางชนิดที่ออกฤทธิ์ผ่านมากกว่าหนึ่งตัวรับ โดยมีผลต่อความหิว ความอิ่ม ระบบทางเดินอาหาร และการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมหลังเริ่มใช้ยา บางคนจึงรู้สึกว่าความหิวลดลงและควบคุมปริมาณอาหารได้ง่ายขึ้น

ปากกาลดน้ำหนักทำงานอย่างไร ทำไมถึงรู้สึกหิวน้อยลง?

การกินไม่ได้ขึ้นอยู่กับความตั้งใจเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีทั้งสมอง ฮอร์โมน ระบบทางเดินอาหาร ระดับน้ำตาล การนอน และความเครียดเข้ามาเกี่ยวข้อง จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการลดน้ำหนักอาจไม่ง่ายสำหรับทุกคน

ยากลุ่ม GLP-1 receptor agonist เลียนแบบการทำงานของฮอร์โมนที่ร่างกายมีอยู่ตามธรรมชาติ โดยออกฤทธิ์ต่อสมองบริเวณที่เกี่ยวข้องกับความหิวและความอิ่ม ทำให้รู้สึกอยากอาหารน้อยลงหรืออิ่มง่ายขึ้น ขณะเดียวกันยาบางชนิดยังมีผลทำให้กระเพาะอาหารเคลื่อนอาหารออกช้าลง จึงช่วยให้อิ่มนานขึ้น

นอกจากนี้ GLP-1 ยังมีบทบาทต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด โดยช่วยกระตุ้นการหลั่งอินซูลินในลักษณะที่สัมพันธ์กับระดับน้ำตาล ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่ยากลุ่มนี้มีบทบาทในการรักษาผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2

เมื่อความหิวลดลงและอิ่มง่ายขึ้น การควบคุมปริมาณอาหารจึงทำได้ง่ายขึ้น และเมื่อนำไปใช้ร่วมกับการปรับพฤติกรรมอย่างเหมาะสม น้ำหนักจึงสามารถลดลงได้

อย่างไรก็ตาม “ปากกาลดน้ำหนัก” เป็นเพียงชื่อเรียกรวม ปากกาแต่ละชนิดไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด บางชนิดฉีดทุกวัน บางชนิดฉีดสัปดาห์ละครั้ง และข้อบ่งใช้ก็แตกต่างกัน การเห็นคนอื่นปักแล้วได้ผลจึงไม่ได้หมายความว่าเราควรใช้ยาชนิดหรือขนาดเดียวกัน

ปักปากกาแล้วผอมจริงไหม หรือน้ำหนักลดเพราะกินน้อยลง?

ปากกาลดน้ำหนักสามารถช่วยให้น้ำหนักลดลงได้ในผู้ที่เหมาะสม แต่ไม่ได้ทำหน้าที่ “สลายไขมัน” ทันทีหลังฉีด กลไกสำคัญส่วนหนึ่งคือช่วยลดความหิวและทำให้อิ่มง่ายขึ้น จึงช่วยให้ควบคุมปริมาณอาหารได้ดีขึ้น รวมถึงมีผลต่อระบบเมแทบอลิซึมและการควบคุมระดับน้ำตาลตามกลไกของยาแต่ละชนิด

แต่ผลลัพธ์ของแต่ละคนไม่เท่ากัน ชนิดของยา ขนาดยา ระยะเวลาในการใช้ น้ำหนักตั้งต้น โรคประจำตัว อาหาร การออกกำลังกาย และการตอบสนองของร่างกาย ล้วนมีผลต่อน้ำหนักที่ลดลง ตัวเลขจากรีวิว เช่น “ลดกี่กิโลในกี่เดือน” จึงไม่ควรถูกนำมาใช้เป็นมาตรฐานว่าทุกคนจะได้ผลเหมือนกัน

อีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือ น้ำหนักที่ลดลงอาจไม่ได้มีเพียงไขมัน หากกินอาหารน้อยเกินไป ได้รับโปรตีนไม่เพียงพอ และไม่ได้ออกกำลังกายเพื่อรักษากล้ามเนื้อ มวลกล้ามเนื้อก็อาจลดลงตามน้ำหนักได้เช่นกัน

การลดน้ำหนักที่ดีจึงไม่ควรมองเพียงตัวเลขบนตาชั่ง แต่ควรดูทั้งไขมัน กล้ามเนื้อ ความแข็งแรง และสุขภาพโดยรวมควบคู่กันไป

ทำไม “ปักปากกา” ถึงกลายเป็นเทรนด์ที่คนพูดถึงกันมาก?

หนึ่งในเหตุผลสำคัญคือผลลัพธ์ที่เห็นได้ในผู้ใช้บางกลุ่ม เมื่อรวมกับการแชร์ประสบการณ์บนโซเชียล คำว่า “ปักปากกา” จึงค่อย ๆ กลายเป็นเรื่องที่ดูเข้าถึงง่าย จากเรื่องของการรักษาโรค เริ่มกลายเป็นเรื่องของรูปร่าง และจากคำถามว่า “เหมาะกับเราหรือไม่?” ก็อาจเปลี่ยนเป็น “ตัวไหนผอมเร็ว?”

ตรงนี้คือสิ่งที่ต้องระวัง เพราะยาที่มีประสิทธิภาพในการช่วยควบคุมน้ำหนัก ไม่ได้หมายความว่าสามารถใช้ได้อย่างอิสระ

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เตือนเรื่องการนำปากกาฉีดลดน้ำหนักไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ รวมถึงการซื้อยาจากช่องทางออนไลน์หรือปรับขนาดยาเอง และปัจจุบันยาฉีดกลุ่ม GLP-1 ในประเทศไทยถูกกำหนดเป็น “ยาควบคุมพิเศษ” การจ่ายยาจึงต้องเป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนด ดังนั้น เป้าหมายของการปักปากกาจึงไม่ควรจบเพียงคำว่า “ผอมลง” แต่ควรเป็นการลดน้ำหนักที่เหมาะกับสุขภาพและมีการดูแลในระยะยาวด้วย

ใครบ้างที่อาจเหมาะกับปากกาลดน้ำหนัก?

เมื่อรู้ว่าปากกาลดน้ำหนักสามารถช่วยให้น้ำหนักลดลงได้ คำถามต่อมาคงหนีไม่พ้น “แล้วเราปักได้ไหม?”

คำตอบไม่ได้ดูเพียงว่าเรารู้สึกอ้วนหรือไม่ แต่แพทย์จะพิจารณาทั้งน้ำหนัก ดัชนีมวลกายหรือ BMI โรคที่สัมพันธ์กับน้ำหนัก ประวัติสุขภาพ ยาที่ใช้อยู่ และเป้าหมายของการรักษา คนสองคนที่น้ำหนักเท่ากันจึงอาจไม่ได้รับคำแนะนำเหมือนกัน

คนเป็นโรคอ้วน สามารถปักปากกาลดน้ำหนักได้ไหม?

โรคอ้วนไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของรูปร่าง แต่เป็นภาวะสุขภาพที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงของโรคหลายชนิด เช่น เบาหวานชนิดที่ 2 ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ ไขมันพอกตับ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ รวมถึงโรคหัวใจและหลอดเลือด

ในผู้ป่วยบางราย หากการปรับอาหารและออกกำลังกายเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาควบคุมน้ำหนักเป็นส่วนหนึ่งของการรักษา

ข้อมูลจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ยกตัวอย่างผู้ที่อาจมีข้อบ่งชี้ในการใช้ยา ได้แก่ ผู้ที่มี BMI มากกว่า 30 กก./ตร.ม. หรือมี BMI ตั้งแต่ 27 กก./ตร.ม. ขึ้นไปร่วมกับโรคที่สัมพันธ์กับน้ำหนัก เช่น ความดันโลหิตสูง ไขมันพอกตับ หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

อย่างไรก็ตาม BMI ไม่ใช่ตัวเลขที่ใช้ตัดสินใจปักปากกาด้วยตัวเอง เพราะแพทย์ยังต้องพิจารณาสุขภาพโดยรวมและข้อบ่งใช้ของยาแต่ละชนิดร่วมด้วย

คนเป็นเบาหวาน ปักปากกาลดน้ำหนักได้หรือไม่?

ยากลุ่ม GLP-1 หลายชนิดมีบทบาทในการรักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ผู้ป่วยบางคนจึงอาจได้รับยาเพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาล และอาจมีน้ำหนักลดลงร่วมด้วย

แต่การเป็นเบาหวานไม่ได้หมายความว่าสามารถซื้อปากกามาใช้เองได้ แพทย์ต้องพิจารณาว่าเป็นเบาหวานชนิดใด ระดับน้ำตาลเป็นอย่างไร กำลังใช้ยาอะไรอยู่ และมีภาวะแทรกซ้อนหรือโรคอื่นร่วมด้วยหรือไม่ โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยารักษาเบาหวานบางชนิดซึ่งมีความเสี่ยงต่อภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ อาจจำเป็นต้องปรับยาและติดตามระดับน้ำตาลอย่างเหมาะสม

จึงควรแยกให้ชัดระหว่าง “ยาบางชนิดใช้รักษาเบาหวานได้” กับ “คนเป็นเบาหวานทุกคนควรปักปากกาลดน้ำหนัก” เพราะสองเรื่องนี้ไม่ได้หมายความเหมือนกัน

ถ้าไม่ได้อ้วน แค่อยากลด 3–5 กิโล ปักปากกาได้ไหม?

นี่อาจเป็นหนึ่งในคำถามที่เกิดขึ้นมากที่สุดจากกระแสปักปากกา เพราะเมื่อเห็นว่าปักแล้วหิวน้อยลง หลายคนที่ไม่ได้มีโรคอ้วนหรือปัญหาสุขภาพจากน้ำหนักก็เริ่มสนใจ โดยมีเป้าหมายเพียงอยากลดน้ำหนักก่อนออกงาน ไปเที่ยว หรืออยากให้รูปร่างเล็กลง แต่การอยากลดน้ำหนักไม่กี่กิโล ไม่ได้หมายความว่าจะมีข้อบ่งใช้ทางการแพทย์สำหรับยาควบคุมน้ำหนัก

อย. เตือนว่า ยากลุ่มนี้ไม่ควรถูกนำมาใช้เพียงเพื่อความสวยงามในบุคคลทั่วไป หากน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่อยากลดไขมันหรือปรับรูปร่าง อาจเริ่มจากการประเมินอาหาร การออกกำลังกาย การสร้างกล้ามเนื้อ การพักผ่อน และองค์ประกอบร่างกายก่อน

ก่อนปักปากกาลดน้ำหนัก ต้องระวังอะไรบ้าง?

เมื่อยาเข้าไปมีผลต่อความหิว การกิน ระบบทางเดินอาหาร และการควบคุมระดับน้ำตาล ก็ย่อมมีผลข้างเคียงและข้อควรระวังตามมา

บางอาการอาจไม่รุนแรงและค่อย ๆ ดีขึ้น แต่บางภาวะอาจต้องได้รับการประเมินจากแพทย์ สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่แค่รู้ว่าปากกาช่วยลดน้ำหนักได้แค่ไหน แต่ต้องรู้ด้วยว่าเรากำลังใช้ยาอย่างเหมาะสมหรือไม่ และเมื่อไรที่ควรปรึกษาแพทย์

ผลข้างเคียงของปากกาลดน้ำหนัก มีอะไรบ้าง?

ผลข้างเคียงที่พบได้มักเกี่ยวข้องกับระบบทางเดินอาหาร เช่น

• คลื่นไส้
• อาเจียน
• ปวดหรือแน่นท้อง
• ท้องเสีย
• ท้องผูก
• เบื่ออาหาร

อาการบางอย่างอาจเกิดขึ้นในช่วงเริ่มต้นหรือช่วงปรับขนาดยา และอาจดีขึ้นเมื่อร่างกายปรับตัว แต่ไม่ควรคิดว่า “ยิ่งคลื่นไส้ ยิ่งแปลว่ายาได้ผล”

หากอาเจียนต่อเนื่อง กินอาหารหรือน้ำไม่ได้ หรือมีอาการผิดปกติรุนแรง ควรแจ้งแพทย์ ไม่ควรฝืนใช้ต่อหรือปรับขนาดยาเอง

นอกจากนี้ ยังมีภาวะที่พบไม่บ่อยแต่ควรระวังตามชนิดของยาและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละคน เช่น ปัญหาถุงน้ำดี ตับอ่อนอักเสบ ภาวะขาดน้ำที่อาจส่งผลต่อไต รวมถึงภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำในบางสถานการณ์ โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับยารักษาเบาหวานบางชนิด

ใครบ้างที่ต้องบอกแพทย์ก่อนคิดจะปักปากกา?

แทนที่จะจำว่า “โรคอะไรห้ามปัก” สิ่งที่สำคัญกว่าคือการแจ้งประวัติสุขภาพและยาที่ใช้อยู่ให้แพทย์ทราบทั้งหมด เพราะปากกาลดน้ำหนักแต่ละชนิดอาจมีข้อห้ามและคำเตือนแตกต่างกัน

ควรแจ้งแพทย์หากมีประวัติโรคไต โรคตับ โรคถุงน้ำดี โรคตับอ่อน ปัญหาระบบทางเดินอาหาร โรคต่อมไร้ท่อ โรคไทรอยด์หรือมะเร็งไทรอยด์บางชนิด รวมถึงประวัติครอบครัวที่เกี่ยวข้อง

ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ก็ควรแจ้งแพทย์ก่อนเช่นกัน ส่วนผู้ที่เป็นเบาหวานควรแจ้งยาทุกชนิดที่กำลังใช้ รวมถึงประวัติน้ำตาลในเลือดต่ำและภาวะแทรกซ้อนที่มีอยู่ เพื่อให้แพทย์ประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

หยุดปักแล้วน้ำหนักจะกลับขึ้นจริงไหม?

ปากกาลดน้ำหนักช่วยควบคุมความหิวและความอิ่มในช่วงที่ใช้ยา แต่เมื่อหยุดยา ผลของยาก็ไม่ได้คงอยู่ตลอดไป ความหิวอาจกลับมาเพิ่มขึ้น การควบคุมปริมาณอาหารอาจยากขึ้น และหากกลับไปใช้พฤติกรรมเดิม น้ำหนักก็มีโอกาสเพิ่มขึ้นอีก

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่หยุดยาจะเกิด “โยโย่” เหมือนกันทั้งหมด เพราะยังขึ้นอยู่กับอาหาร การออกกำลังกาย มวลกล้ามเนื้อ น้ำหนักที่ลดไป และพฤติกรรมที่สร้างขึ้นระหว่างการรักษา ช่วงที่ใช้ยาจึงควรเป็นโอกาสในการปรับพฤติกรรมไปพร้อมกัน ทั้งการเลือกอาหาร การเคลื่อนไหวร่างกาย การนอน และการสร้างกิจวัตรที่สามารถทำต่อได้ในระยะยาว มากกว่าฝากผลลัพธ์ทั้งหมดไว้กับยาเพียงอย่างเดียว

ปักแล้วน้ำหนักลดเร็ว ต้องระวังการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ ด้วยหรือไม่?

ตัวเลขบนตาชั่งที่ลดลงไม่ได้หมายความว่าสิ่งที่หายไปทั้งหมดคือไขมัน เพราะน้ำหนักของเรายังประกอบด้วยกล้ามเนื้อ น้ำ กระดูก และองค์ประกอบอื่น ๆ ของร่างกาย

หากความอยากอาหารลดลงมากจนกินน้อยเกินไป ได้รับโปรตีนไม่เพียงพอ และไม่ได้ออกกำลังกาย กล้ามเนื้อก็อาจลดลงพร้อมกับน้ำหนักได้

การลดน้ำหนักจึงควรให้ความสำคัญกับการรักษามวลกล้ามเนื้อควบคู่กัน ทั้งการรับประทานอาหารและโปรตีนอย่างเหมาะสม รวมถึงการออกกำลังกายแบบแรงต้านตามความพร้อมของร่างกาย เพราะเป้าหมายที่ดีไม่ใช่การทำให้น้ำหนักลดเร็วที่สุด แต่คือการลดไขมันพร้อมรักษาความแข็งแรงของร่างกายไว้ด้วย

ซื้อปากกาลดน้ำหนักออนไลน์มาปักเองได้ไหม?

ไม่ควรซื้อปากกาลดน้ำหนักจากช่องทางออนไลน์มาปักเอง โดยเฉพาะเมื่อปัจจุบันยาฉีดกลุ่ม GLP-1 ในประเทศไทยถูกกำหนดเป็นยาควบคุมพิเศษ การใช้ยาจึงควรอยู่ในระบบการรักษาที่เหมาะสมและได้รับการประเมินจากแพทย์

ความเสี่ยงจากการซื้อยาออนไลน์ไม่ได้มีเพียงการใช้ยาไม่ถูกขนาด แต่ยังอาจไม่สามารถตรวจสอบได้ว่ายาเป็นของจริงหรือไม่ ขึ้นทะเบียนหรือไม่ รวมถึงถูกจัดเก็บและขนส่งในอุณหภูมิที่เหมาะสมหรือเปล่า เพราะปากกาบางชนิดจำเป็นต้องควบคุมอุณหภูมิในการจัดเก็บ ดังนั้นรีวิวจำนวนมาก ยอดขายสูง หรือคำว่า “ของแท้” จากผู้ขาย จึงไม่สามารถทดแทนการตรวจสอบแหล่งที่มาและการดูแลจากบุคลากรทางการแพทย์ได้

ก่อนปักปากกา ควรถามตัวเองและถามแพทย์เรื่องอะไร?

ก่อนเริ่มจากคำถามว่า “ปากกาตัวไหนลดดีที่สุด?” อาจลองเปลี่ยนเป็นคำถามที่สำคัญกว่า เช่น

• เราจำเป็นต้องลดน้ำหนักด้วยยาหรือไม่?
• BMI และสุขภาพโดยรวมของเราเป็นอย่างไร?
• มีโรคที่สัมพันธ์กับน้ำหนักหรือไม่?
• ยาที่ใช้อยู่มีผลต่อการใช้ปากกาหรือเปล่า?
• หากเกิดผลข้างเคียงควรทำอย่างไร?
• ระหว่างใช้ยาควรกินและออกกำลังกายแบบไหน?
• หากวันหนึ่งหยุดยา จะดูแลน้ำหนักต่ออย่างไร?

คำถามเหล่านี้ช่วยเปลี่ยนจากการ “ลองปักดูว่าจะผอมไหม” ให้เป็นการดูแลน้ำหนักอย่างมีเป้าหมายและมีแผนรองรับ เพราะสุดท้ายแล้ว ปากกาควรเป็นเพียงหนึ่งส่วนของการดูแล ไม่ใช่ทั้งหมดของการลดน้ำหนัก

ปากกาลดน้ำหนักเป็น “ตัวช่วย” ไม่ใช่ทางลัดสำหรับทุกคน

ปากกาลดน้ำหนักสามารถเป็นหนึ่งในตัวช่วยสำหรับผู้ที่มีโรคอ้วน เบาหวาน หรือมีข้อบ่งใช้ทางการแพทย์ โดยต้องผ่านการประเมินและใช้ภายใต้การดูแลอย่างเหมาะสม แต่การปักเพราะอยากผอมเร็ว ซื้อยาจากออนไลน์ ปรับขนาดยาเอง หรือใช้ตามรีวิวของคนอื่น อาจทำให้ตัวช่วยทางการแพทย์กลายเป็นความเสี่ยงที่ไม่จำเป็น สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่แค่ถามว่า “ปักแล้วลดได้กี่กิโล” แต่ควรถามด้วยว่า “เราจำเป็นต้องปักหรือไม่” และ “ถ้าน้ำหนักลดแล้ว จะดูแลสุขภาพต่ออย่างไร”

เพราะการลดน้ำหนักที่ดีไม่ควรจบเพียงตัวเลขบนตาชั่ง แต่ควรพาไปสู่ร่างกายที่แข็งแรง กินอาหารได้อย่างสมดุล มีมวลกล้ามเนื้อเพียงพอ และสามารถรักษาพฤติกรรมที่ดีไว้ได้ในระยะยาว

ที่มา สืบค้นเมื่อวันที่ 6/10/69

• สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
• คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• BBC News ไทย
• Sanook