ปวดท้องบิด ตรงกลาง เป็น ๆ หาย ๆ เกิดจากอะไร แก้ยังไง มาหาคำตอบกัน

ปวดท้องบิด ตรงกลาง เป็น ๆ หาย ๆ คืออาการปวดเป็นพัก ๆ คล้ายมีอะไรบีบรัดในท้อง เกิดจากลำไส้ กระเพาะอาหาร หรืออวัยวะที่เป็นท่อบีบตัวแรงผิดปกติ สาเหตุที่พบบ่อยคือ ท้องอืดมีแก๊ส อาหารไม่ย่อย ลำไส้แปรปรวน (IBS) และลำไส้อักเสบติดเชื้อ ส่วนใหญ่ดูแลเองได้ แต่บางครั้งอาจเป็นสัญญาณของโรคที่ต้องรักษา เช่น ไส้ติ่งอักเสบ

บทความนี้เมืองไทยประกันชีวิตรวบรวมสาเหตุของอาการปวดท้องบิด วิธีดูตำแหน่งที่ปวดว่าบอกโรคอะไรได้บ้าง วิธีแก้เบื้องต้น และสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบไปพบแพทย์

ปวดท้องบิดคืออะไร ต่างจากปวดท้องแบบอื่นอย่างไร?

ปวดท้องบิดคืออาการปวดเป็นระลอก ปวดแล้วคลายสลับกัน เกิดจากอวัยวะที่เป็นท่อ เช่น ลำไส้ ท่อน้ำดี หรือท่อไต บีบตัวแรงกว่าปกติ เพื่อดันสิ่งที่อุดตันหรือระคายเคืองออกไป ต่างจากปวดแสบที่มักมาจากกรด และปวดตื้อที่มักมาจากการอักเสบ

ปวดท้องบิดตรงกลาง เป็น ๆ หาย ๆ เกิดจากอะไร?

ปวดท้องบิดตรงกลางที่เป็น ๆ หาย ๆ ส่วนใหญ่เกิดจากพฤติกรรมการกิน เช่น กินเร็ว กินอาหารรสจัด หรืออดอาหาร ทำให้ท้องอืดและลำไส้บีบตัวผิดปกติ รองลงมาคือโรคของทางเดินอาหาร เช่น ลำไส้แปรปรวน (IBS) และลำไส้อักเสบติดเชื้อ ปกติลำไส้จะบีบตัวเป็นจังหวะคล้ายคลื่นเพื่อขับของเสีย แต่ถ้ามีสิ่งอุดตัน อาหาร หรือสิ่งผิดปกติในช่องท้องมากเกินไป ลำไส้จะบีบแรงขึ้นจนรู้สึกปวดเป็นระยะ

สาเหตุจากพฤติกรรมและไลฟ์สไตล์

• ท้องอืด มีแก๊สในท้อง กินเร็ว เคี้ยวไม่ละเอียด ดื่มน้ำอัดลม หรือกินอาหารที่ย่อยยาก ทำให้มีลมในลำไส้ ลำไส้จึงบีบตัวมากขึ้น
• อาหารไม่ย่อย กินมากเกินไป หรือกินอาหารมัน ทอด เผ็ดจัด ทำให้ระบบย่อยทำงานหนัก
• ท้องผูก ดื่มน้ำน้อยและกินผักผลไม้ไม่พอ ทำให้อุจจาระแข็ง ลำไส้ต้องบีบแรงเพื่อขับออก
• อดอาหารหรือกินไม่ตรงเวลา ท้องว่างนานเกินไปทำให้กรดในกระเพาะมากและลำไส้บีบตัวผิดปกติ
• ความเครียด ความเครียดกระทบการทำงานของลำไส้โดยตรง ทำให้ลำไส้ไวต่อการบีบตัวมากขึ้น

สาเหตุจากโรคและความผิดปกติของร่างกาย

• ลำไส้แปรปรวน (Irritable Bowel Syndrome – IBS) ปวดท้องบิดเป็น ๆ หาย ๆ เรื้อรัง ร่วมกับท้องเสียหรือท้องผูก อาการมักดีขึ้นหลังถ่าย
• ลำไส้อักเสบติดเชื้อและอาหารเป็นพิษ จากเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย มักปวดบิดร่วมกับถ่ายเหลว คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีไข้
• ไส้ติ่งอักเสบ ระยะแรกมักปวดรอบสะดือ แล้วค่อย ๆ ย้ายไปปวดท้องขวาล่างและรุนแรงขึ้น ต้องพบแพทย์โดยเร็ว
• พยาธิในลำไส้ อาจทำให้ปวดบิดคล้ายลำไส้บีบตัว โดยเฉพาะผู้ที่กินอาหารดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ อ่านบทความเพิ่มเติม พยาธิใบไม้ตับ คืออะไร? สาเหตุ อาการ และความเสี่ยงมะเร็งท่อน้ำดี
• ลำไส้อุดตัน ปวดบิดรุนแรงเป็นระลอก ร่วมกับท้องอืดมาก อาเจียน ไม่ถ่ายและไม่ผายลม เป็นภาวะฉุกเฉิน
• ปวดประจำเดือนและโรคทางนรีเวช ในผู้หญิง อาจปวดบิดบริเวณกลางท้องน้อย ช่วงก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน

อาการแบบนี้ อาจเกิดจากอะไร?

ปวดท้องบิดแต่ละตำแหน่ง เป็นสัญญาณบอกโรคอะไรได้บ้าง?

ตำแหน่งที่ปวดช่วยบอกได้คร่าว ๆ ว่าอวัยวะใดอาจมีปัญหา เช่น ปวดลิ้นปี่มักเกี่ยวกับกระเพาะอาหาร ปวดรอบสะดือมักเกี่ยวกับลำไส้เล็ก และปวดท้องขวาล่างต้องระวังไส้ติ่งอักเสบ ทั้งนี้เป็นเพียงแนวทางเบื้องต้น การวินิจฉัยที่แน่นอนต้องให้แพทย์ตรวจ

ปวดท้องบิดร่วมกับอาการอื่น บอกอะไรได้บ้าง?

อาการที่เกิดร่วมกับการปวดท้องบิดช่วยบอกสาเหตุได้ชัดขึ้น เช่น ปวดบิดร่วมกับถ่ายเหลวมักเป็นลำไส้อักเสบ ปวดบิดร่วมกับถ่ายไม่ออกอาจเป็นท้องผูกหรือลำไส้อุดตัน หากมีอาการร่วมต่อไปนี้บ่อย ๆ ควรสังเกตและปรึกษาแพทย์

• ปวดท้องบิดร่วมกับถ่ายไม่ออก อาจเกิดจากท้องผูก หรือลำไส้อุดตันจนลำเลียงอุจจาระไม่ได้ หากไม่ถ่ายและไม่ผายลมนานหลายวัน ร่วมกับท้องอืดหรืออาเจียน ควรรีบพบแพทย์
• ปวดท้องบิดร่วมกับถ่ายเหลว มักเกิดจากลำไส้อักเสบติดเชื้อหรืออาหารเป็นพิษ ลำไส้จึงบีบตัวเพื่อขับสิ่งแปลกปลอมออก ควรดื่มน้ำหรือเกลือแร่ (ORS) ทดแทน
• ปวดท้องตรงกลางร่วมกับอาเจียน อาจเกิดจากกรดไหลย้อน โรคกระเพาะอาหาร หรือความผิดปกติของตับอ่อน หากเป็นบ่อยควรพบแพทย์
• ปวดท้องร่วมกับปวดหลังหรือปวดบั้นเอว อาจเกี่ยวกับไต เช่น นิ่วในไต หรือกรวยไตอักเสบ (มักมีไข้หนาวสั่น ปัสสาวะขุ่น) หรือตับอ่อนอักเสบ ควรรีบพบแพทย์
• ปวดท้องน้อยร่วมกับปัสสาวะแสบขัด อาจเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบ พบบ่อยในผู้หญิง

วิธีแก้ปวดท้องบิดเบื้องต้น และกินอะไรหาย?

วิธีแก้ปวดท้องบิดเบื้องต้นคือ พักในท่าที่สบาย ประคบอุ่นที่หน้าท้อง จิบน้ำอุ่นทีละน้อย และงดอาหารรสจัดไปก่อน อาการที่เกิดจากท้องอืดหรืออาหารไม่ย่อยมักดีขึ้นภายในไม่กี่ชั่วโมง แต่หากปวดรุนแรงขึ้นหรือไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์

6 ขั้นตอนดูแลตัวเองเมื่อปวดท้องบิด

1. พักในท่าที่สบาย นอนตะแคงงอเข่าเล็กน้อย หรือนั่งพิง ช่วยลดแรงตึงที่หน้าท้อง
2. ประคบอุ่น ใช้ถุงน้ำอุ่นหรือผ้าอุ่นวางบนหน้าท้อง ช่วยให้กล้ามเนื้อลำไส้คลายตัว
3. จิบน้ำอุ่นทีละน้อย หากถ่ายเหลวหรืออาเจียน ให้ดื่มเกลือแร่ (ORS) ป้องกันการขาดน้ำ
4. กินอาหารอ่อน ทีละน้อย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก เมื่อเริ่มหิวและอาการดีขึ้น
5. ใช้ยาสามัญอย่างระมัดระวัง ยาขับลมหรือยาลดกรดอาจช่วยได้หากปวดจากท้องอืดหรือกรดเกิน ควรอ่านฉลากและปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ ไม่ควรกินยาแก้ปวดหรือยาระบายเพื่อกลบอาการหากยังไม่รู้สาเหตุ เพราะอาจทำให้วินิจฉัยโรคร้ายแรง เช่น ไส้ติ่งอักเสบ ได้ช้าลง
6. สังเกตอาการ หากปวดรุนแรงขึ้น ปวดย้ายตำแหน่ง หรือมีไข้ ให้รีบพบแพทย์

ปวดท้องบิด กินอะไรหาย และควรเลี่ยงอะไร?

เมื่อปวดท้องบิด ควรกินอาหารอ่อน ย่อยง่าย ปรุงสุกใหม่ และแบ่งกินทีละน้อย เลี่ยงอาหารมัน เผ็ด รสจัด และเครื่องดื่มที่ทำให้มีแก๊สในท้อง

ปวดท้องบิดแบบไหนต้องไปหาหมอ?

ควรพบแพทย์เมื่อปวดท้องบิดเป็น ๆ หาย ๆ ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย เช่น น้ำหนักลด ขับถ่ายเปลี่ยนไป และต้องไปโรงพยาบาลทันทีหากปวดรุนแรงฉับพลัน ท้องแข็ง มีไข้สูง หรืออาเจียนหรือถ่ายเป็นเลือด

อาการแบบไหนควรนัดพบแพทย์

• ปวดท้องบิดเป็น ๆ หาย ๆ บ่อยครั้ง หรือนานหลายสัปดาห์โดยไม่ดีขึ้น
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• การขับถ่ายเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น ท้องผูกสลับท้องเสีย หรืออุจจาระลีบเล็กลง
• ท้องเสียหรืออาเจียนจนกินดื่มไม่ได้ หรือมีอาการขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย
• ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย หรือมีตกขาวผิดปกติร่วมกับปวดท้องน้อย

สัญญาณอันตราย ต้องไปโรงพยาบาลทันที

• ปวดท้องรุนแรงฉับพลัน หรือปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ จนขยับตัวไม่ได้
• ปวดรอบสะดือแล้วย้ายไปปวดท้องขวาล่าง
• ท้องแข็งตึง กดแล้วเจ็บมาก
• มีไข้สูง หนาวสั่น ร่วมกับปวดท้อง
• อาเจียนเป็นเลือดหรือสีคล้ายกากกาแฟ ถ่ายเป็นเลือดหรืออุจจาระสีดำ
• ไม่ถ่ายและไม่ผายลม ร่วมกับท้องอืดมากและอาเจียน
• ปวดลิ้นปี่ร่วมกับเจ็บแน่นหน้าอก เหงื่อออก หรือหายใจไม่อิ่ม อาจเป็นโรคหัวใจ
• ตั้งครรภ์ หรือประจำเดือนขาดแล้วปวดท้องน้อยรุนแรง
• ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือหน้ามืดจะเป็นลม

วิธีป้องกันอาการปวดท้องบิด

วิธีป้องกันปวดท้องบิดที่ได้ผลคือ กินอาหารปรุงสุกใหม่ เคี้ยวให้ละเอียด กินให้ตรงเวลา ดื่มน้ำให้พอ และจัดการความเครียด ซึ่งช่วยลดทั้งการติดเชื้อในทางเดินอาหารและการบีบตัวผิดปกติของลำไส้

• ทานอาหารปรุงสุก สะอาด อาหารที่ปรุงสุกใหม่ ร้อน ๆ ในภาชนะสะอาด ช่วยลดความเสี่ยงติดเชื้อแบคทีเรียในระบบย่อยอาหาร
• กินอาหารที่ย่อยง่าย เลี่ยงอาหารมันจัด ทอดจัด เผ็ดจัด เลือกอาหารที่มีกากใยในปริมาณพอเหมาะ เช่น เนื้อปลา ข้าวต้ม ผักและผลไม้
• เคี้ยวอาหารให้ละเอียด การกินเร็วและเคี้ยวไม่ละเอียดทำให้ลำไส้ทำงานหนัก และกลืนลมเข้าไปมากจนท้องอืด
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ ประมาณ 6–8 แก้วต่อวัน ช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานดีและลดท้องผูก
• อย่าอดอาหารนานเกินไป กินให้ตรงเวลา ป้องกันกรดในกระเพาะมากเกินไปและลำไส้บีบตัวผิดปกติ
• ลดความเครียด เช่น ออกกำลังกาย นั่งสมาธิ หรือทำกิจกรรมที่ชอบ อ่านบทความเพิ่มเติม รับมือกับโรคเครียด อาการใกล้ตัวที่คุณอาจมองข้าม
• หมั่นสังเกตอาการตัวเอง หากปวดท้องบิดบ่อย ร่วมกับท้องอืด คลื่นไส้ หรือขับถ่ายผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์

ตัวช่วยเสริมความสบายใจ ให้ ประกันสุขภาพ จากเมืองไทยประกันชีวิต เป็นอีกหนึ่งตัวช่วยดูแลคุณ เติมความมั่นใจ เพิ่มความสุขให้การใช้ชีวิตในทุก ๆ วัน

รายละเอียดเพิ่มเติม
☑️ โทร.1766 ทุกวัน ตลอด 24 ชั่วโมง
☑️ ติดต่อตัวแทนประกันชีวิต และช่องทางที่ดูแลท่าน

• โปรดศึกษารายละเอียดความคุ้มครอง เงื่อนไข และข้อยกเว้นก่อนตัดสินใจทำประกันภัย